Kompresor w zimnym garażu – jak uniknąć wody w zbiorniku

Skąd bierze się woda w zbiorniku kompresora?

Sprężarka zasysa zwykłe powietrze z pomieszczenia, a wraz z nim znajdującą się w nim parę wodną. Podczas sprężania powietrze mocno się nagrzewa. Następnie trafia do znacznie chłodniejszego zbiornika, gdzie stopniowo oddaje ciepło.

Gdy temperatura spada, część wilgoci nie może już pozostać w postaci pary i wykrapla się. Zbiornik działa więc nie tylko jako magazyn sprężonego powietrza, lecz również jako miejsce, w którym część kondensatu zostaje oddzielona.

Zimny garaż nie „produkuje” wody w kompresorze. Niska temperatura sprawia jednak, że gorące powietrze w zbiorniku szybciej się schładza, przez co wilgoć może szybciej przejść w postać ciekłą. Ilość powstającego kondensatu zależy również od wilgotności powietrza, temperatury otoczenia, ilości przepompowanego powietrza i sposobu użytkowania urządzenia.

Dlatego po jednym krótkim pompowaniu w zbiorniku może być prawie sucho, a po dłuższej pracy w wilgotny dzień ze spustu może wypłynąć wyraźna ilość wody.

Czy da się całkowicie uniknąć wody w zbiorniku?

W typowym kompresorze warsztatowym nie da się zagwarantować całkowitego braku kondensatu. Można natomiast ograniczyć jego zaleganie w zbiorniku oraz ilość wilgoci przedostającej się dalej do przewodu i narzędzi pneumatycznych.

Podstawą jest sprawny zawór spustowy znajdujący się w najniższym punkcie zbiornika. Kondensat trzeba usuwać regularnie, zanim przez wiele dni lub tygodni będzie stał na jego dnie.

Producenci systemów sprężonego powietrza przewidują w tym celu ręczne, automatyczne lub elektroniczne spusty kondensatu. Ingersoll Rand zaleca w przypadku zbiorników regularne, nawet codzienne odwadnianie, natomiast dokładny harmonogram dla konkretnego kompresora powinien wynikać przede wszystkim z jego instrukcji obsługi.

Jeżeli niewielki kompresor pracuje tylko sporadycznie, praktycznym rozwiązaniem jest sprawdzenie i opróżnienie zbiornika po zakończeniu większej pracy. Przy regularnym użytkowaniu lepiej wyrobić sobie nawyk kontroli spustu po każdym dniu pracy.

Nie należy natomiast czekać na moment, w którym z przewodu pneumatycznego zacznie wydostawać się woda. Wtedy kondensatu może być już sporo także w zbiorniku i instalacji.

Jak prawidłowo spuścić wodę ze zbiornika?

Dokładna procedura zależy od konstrukcji kompresora, dlatego instrukcja konkretnego modelu ma pierwszeństwo przed ogólnymi zasadami. Szczególnie ważne jest ciśnienie, przy którym producent dopuszcza otwieranie ręcznego zaworu spustowego.

Przed odwadnianiem wyłącz kompresor i odłącz go od zasilania. Następnie zmniejsz ciśnienie zgodnie z instrukcją urządzenia. Nie odkręcaj korków, elementów zbiornika ani innych połączeń znajdujących się pod ciśnieniem.

Sam zawór spustowy otwieraj powoli. Najpierw zwykle słychać wypływ sprężonego powietrza, a wraz z nim może pojawić się woda, często zabrudzona olejem albo drobnym osadem.

Dobrze ustawić pod zaworem niewielkie naczynie. Pozwala to zobaczyć, ile kondensatu zebrało się w zbiorniku oraz czy w wodzie pojawia się duża ilość rdzawego osadu.

Jeżeli kompresor jest olejowy, nie traktuj spuszczonego płynu jak czystej wody. Kondensat może zawierać pozostałości środka smarnego i inne zanieczyszczenia.

Po odprowadzeniu cieczy zamknij zawór bez używania nadmiernej siły. Jeżeli spust jest zatkany albo zamarznięty, nie próbuj udrażniać go podczas pracy urządzenia ani ogrzewać otwartym płomieniem.

Kompresor w zimnym garażu – na co uważać przy mrozie?

Problem staje się poważniejszy, gdy temperatura w garażu spada poniżej zera. Pozostawiony kondensat może wtedy zamarznąć nie tylko na dnie zbiornika, ale również w zaworze spustowym, przewodach lub innych elementach układu.

Atlas Copco wskazuje, że niskie temperatury mogą prowadzić do zamarzania kondensatu oraz blokowania lub uszkadzania zaworów spustowych, filtrów i przewodów. Producent zaleca również przestrzeganie minimalnej temperatury roboczej właściwej dla danego urządzenia.

Nie oznacza to jednak, że dla każdego domowego kompresora istnieje jedna uniwersalna temperatura minimalna. Zakres temperatury pracy trzeba sprawdzić w instrukcji konkretnego modelu.

Jeżeli producent nie dopuszcza pracy przy temperaturze panującej w garażu, kompresora nie należy uruchamiać tylko dlatego, że silnik jeszcze daje się włączyć. Niska temperatura może wpływać również na olej, uszczelnienia oraz rozruch urządzenia.

Szczególnie niekorzystna jest sytuacja, gdy zbiornik przez dłuższy czas pozostaje nieodwadniany, a następnie przychodzi silny mróz. Ingersoll Rand zwraca uwagę, że woda gromadząca się na dnie zbiornika może zamarznąć, zwiększając ryzyko problemów ze zbiornikiem i jego korozji.

Co zrobić, żeby woda nie trafiała do narzędzi pneumatycznych?

Spuszczanie wody ze zbiornika chroni sam kompresor, ale nie zawsze wystarczy, gdy zależy nam na możliwie suchym powietrzu na wyjściu.

Jeżeli sprężone powietrze służy głównie do pompowania opon lub przedmuchiwania elementów, niewielka ilość wilgoci w instalacji zwykle nie stwarza takich problemów jak podczas lakierowania czy zasilania bardziej wymagających urządzeń.

Gdy woda pojawia się na końcu przewodu, można zastosować separator wody. Jego zadaniem jest oddzielenie już skroplonej cieczy od strumienia powietrza. Separator nie zastępuje jednak odwadniania zbiornika.

Jeśli potrzebne jest powietrze o znacznie niższej wilgotności, stosuje się osuszacze. W instalacjach sprężonego powietrza używane są między innymi osuszacze chłodnicze oraz adsorpcyjne. Dobór zależy od wymaganej jakości powietrza i punktu rosy.

W małym warsztacie nie zawsze jest sens kupować rozbudowany osuszacz. Najpierw warto doprowadzić do porządku podstawy: zbiornik, spust kondensatu, przewód i separator.

Co mówi woda spuszczona z kompresora?

Wygląd i ilość kondensatu mogą sporo powiedzieć o warunkach pracy urządzenia.

Objaw	Możliwa przyczyna	Co sprawdzić
Dużo czystej lub lekko zabrudzonej wody po długiej pracy	wysoka wilgotność, duża ilość przepompowanego powietrza, szybkie schładzanie	częściej opróżniaj zbiornik i kontroluj spust
Woda wydostaje się z przewodu lub narzędzia	dużo kondensatu w zbiorniku albo instalacji	opróżnij zbiornik, przewód i separator
Ze spustu długo nic nie wypływa mimo intensywnej pracy w wilgotnych warunkach	możliwy zatkany lub zamarznięty spust	nie rozbieraj zbiornika pod ciśnieniem; sprawdź zawór po bezpiecznym rozładowaniu układu
Woda jest mocno rdzawa	możliwa korozja wewnętrzna zbiornika	sprawdź stan zbiornika i historię odwadniania
Zawór spustowy nie daje się otworzyć przy mrozie	możliwe zamarznięcie kondensatu	nie używaj siły ani płomienia; ogrzej urządzenie w bezpiecznych warunkach i postępuj według instrukcji
Kondensat bardzo szybko wraca	intensywna praca, wilgotne powietrze lub nieskuteczne odwadnianie	sprawdź spust i rozważ separator albo osuszanie

Szczególnej uwagi wymaga silna korozja zbiornika. Zbiornik kompresora pracuje pod ciśnieniem, dlatego nie powinno się samodzielnie wiercić w nim dodatkowych otworów, spawać skorodowanych miejsc ani wykonywać przypadkowych napraw konstrukcji.

Jeżeli widoczna jest głęboka korozja, wybrzuszenie, pęknięcie, nieszczelność korpusu albo urządzenie ma nieznaną historię i przez lata nie było odwadniane, bezpieczniejszym rozwiązaniem jest ocena zbiornika przez serwis i ewentualna wymiana.

Jak przygotować kompresor do zimy?

Przed okresem, w którym garaż zacznie regularnie się wychładzać, wystarczy wykonać kilka czynności:

• sprawdzić w instrukcji minimalną temperaturę pracy i przechowywania kompresora;
• dokładnie opróżnić zbiornik z kondensatu;
• sprawdzić, czy zawór spustowy działa płynnie i nie jest zatkany;
• opróżnić z wody separator oraz inne punkty odwadniania instalacji;
• obejrzeć zbiornik pod kątem widocznej korozji i uszkodzeń;
• nie pozostawiać urządzenia tam, gdzie może być zalewane albo stale zawilgocone;
• przed pracą po silnym mrozie upewnić się, że spust i przewody nie są zamarznięte;
• jeżeli temperatura spadła poniżej wartości dopuszczonej przez producenta, nie uruchamiać kompresora do czasu zapewnienia odpowiednich warunków.

Najważniejszy jest pierwszy z tych punktów. Nie należy przyjmować, że każdy kompresor warsztatowy może pracować przy −5°C, −10°C czy jeszcze niższej temperaturze tylko dlatego, że stoi w garażu.

Czy lepiej ogrzać garaż, czy częściej spuszczać wodę?

Jeżeli garaż jest bardzo zimny, utrzymanie wyższej temperatury ogranicza przede wszystkim ryzyko zamarzania kondensatu i problemów podczas rozruchu. Nie zastępuje jednak odwadniania zbiornika.

Nawet w ogrzewanym warsztacie powietrze zawiera wilgoć, a podczas sprężania i późniejszego chłodzenia nadal może tworzyć się kondensat.

Dlatego w typowym domowym warsztacie najrozsądniejsza kolejność jest prosta: najpierw regularne opróżnianie zbiornika, następnie kontrola temperatury pracy, a dopiero później dodatkowe separatory, automatyczne spusty lub osuszacze, jeżeli sposób korzystania z kompresora rzeczywiście tego wymaga. Automatyczne spusty są szczególnie przydatne tam, gdzie łatwo zapomnieć o ręcznym odwadnianiu.

Kompresor w zimnym garażu nie musi więc oznaczać ciągłej walki z wodą. Kondensat jest normalnym skutkiem sprężania i chłodzenia powietrza. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy pozostaje w zbiorniku zbyt długo, zamarza albo zaczyna powodować korozję.

Regularne spuszczanie wody jest najprostszym i najtańszym sposobem ochrony zbiornika. Jeżeli dodatkowo przestrzegasz zakresu temperatur podanego w instrukcji i utrzymujesz sprawny spust, kompresor jest znacznie lepiej przygotowany do pracy w chłodnym garażu.

Źródła

• Atlas Copco Polska – „Wpływ niskich temperatur na układ sprężonego powietrza”.
• Atlas Copco Polska – „Osuszanie sprężonego powietrza: chłodnica końcowa”.
• Atlas Copco Polska – „Separatory wody i spusty kondensatu”.
• Ingersoll Rand Polska – materiały dotyczące zimowego przygotowania sprężarki powietrza.
• Ingersoll Rand – zalecenia dotyczące odwadniania zbiornika kompresora.