Oświetlenie tarasu – praktyczne pomysły na klimatyczne wieczory

Oświetlenie tarasu – od czego zacząć planowanie?

Szczerze mówiąc, przy pierwszym tarasie sam zacząłem od końca. Najpierw kupiłem girlandę, dwa kinkiety i jakiś reflektor, a dopiero potem zastanowiłem się, gdzie to wszystko powiesić. Teraz widzę, że lepiej zrobić odwrotnie. W planowaniu oświetlenia tarasu tak naprawdę najpierw trzeba odpowiedzieć na pytanie, po co ten taras ma ci służyć po zmroku. Czy to ma być miejsce na grilla dla sześciu osób. Czy raczej spokojny kącik z książką i herbatą.

Warto też od razu pomyśleć o tym, jak często będziesz tego światła używać. Jeżeli taras żyje codziennie od kwietnia do października, to inwestycja w porządne oprawy i sensowne sterowanie ma dużo większy sens niż przy tarasie używanym dwa razy w roku. To trochę jak z garażem. Jak tylko tam przechowujesz rower, wystarczy jedna lampa. Jeśli robisz tam pół warsztatu, nagle okazuje się, że plan oświetlenia robi ogromną różnicę.

Jak określić funkcję tarasu i dobrać do niej oświetlenie

Ja zazwyczaj dzielę taras na kilka funkcji. Dzięki temu łatwiej później ogarnąć konkretne lampy.

Najczęstsze funkcje, które warto sobie nazwać:

• strefa jedzenia, czyli stół, krzesła, czasem grill,
• strefa relaksu, gdzie stoi sofa, leżak albo fotel wiszący,
• strefa komunikacji, czyli dojście z domu, zejście po schodkach do ogrodu,
• ewentualnie strefa „techniczna”, gdzie masz skrzynki, narzędzia, drewno.

Kiedy wiem, że przy stole lubię widzieć, co mam na talerzu, wtedy oświetlenie tarasu w tej części robię mocniejsze i bardziej funkcjonalne. Natomiast przy leżaku czy fotelu wystarczy mi delikatne światło, które nie razi po oczach. Inaczej też patrzę na światło nad drzwiami tarasowymi, bo ono musi pomóc bezpiecznie wejść i wyjść z domu, a przy okazji nie przyciągać całej populacji komarów w okolicy.

Strefy światła na tarasie – relaks, jadalnia, dojście do domu

Żeby było trochę praktycznie, można przyjąć prosty podział na trzy strefy o różnym natężeniu i charakterze światła.

1. Strefa jadalni.
   Tu przydaje się jedna mocniejsza lampa nad stołem. Może to być kinkiet, lampa sufitowa pod zadaszeniem albo kilka mniejszych punktów. Ważne, żeby nie świeciły prosto w oczy.
2. Strefa relaksu.
   W tej części lepiej sprawdzają się niższe natężenia światła, ciepła barwa i źródła punktowe. Girlandy, lampiony, małe lampy stojące. Tu oświetlenie tarasu robi klimat i pozwala zapomnieć o całym dniu w biegu.
3. Strefa komunikacji.
   To wszystkie schodki, przejścia, krawędzie tarasu. Światło ma być na tyle mocne, żebyś widział, gdzie stawiasz stopę, ale nie musi świecić jak reflektor stadionowy. Często wystarcza kilka opraw wpuszczanych w podłogę albo niskie słupki przy krawędzi.

Najczęstsze błędy przy planowaniu oświetlenia tarasu

O błędach warto wspomnieć, bo łatwiej ich uniknąć, niż potem poprawiać.

Najczęściej widzę:

• jedno mocne światło „na środku”, które oślepia zamiast oświetlać,
• brak rozdzielenia obwodów, przez co wszystko świeci się naraz,
• brak myślenia o gniazdach zewnętrznych, gdy pojawia się pomysł na dodatkowe lampki albo grilla elektrycznego,
• oprawy o zbyt niskiej klasie szczelności IP, które po dwóch sezonach wyglądają jak po wojnie.

Zdarza się też, że oświetlenie tarasu jest zaplanowane tak, jakby nikt za płotem nie mieszkał. Światło wali prosto w okna sąsiadów i zamiast relaksu masz cichą wojnę na mruganie roletami.

Rodzaje lamp – jakie oświetlenie tarasu wybrać?

Kiedy już wiadomo, co chcesz na tym tarasie robić, można zejść na ziemię i wybrać konkretne typy lamp. Tu naprawdę jest w czym wybierać. Od prostych kinkietów za kilkadziesiąt złotych, po całe systemy ledowe z zasilaczami 24 V, sterowaniem z aplikacji i regulacją barwy światła. Ja zwykle zaczynam od najprostszych rozwiązań i dokładam „bajery” tylko tam, gdzie mają sens.

Ważne jest też to, żeby wszystkie lampy zewnętrzne były przeznaczone do pracy na zewnątrz. To niby oczywiste, ale widziałem nie raz zwykłe oprawki sufitowe z wnętrza mieszkania wieszaną pod zadaszeniem tarasu „bo w sumie deszcz tu nie pada”. Potem wystarcza kilka wilgotniejszych dni i zaczynają się problemy.

Kinkiety elewacyjne, lampy stojące i wpuszczane w podłogę

Kinkiety na elewacji to klasyk. Dają światło przy drzwiach tarasowych, potrafią ładnie podkreślić strukturę ściany i są stosunkowo łatwe w montażu, jeśli przewody mamy wyprowadzone wcześniej. Przy wyborze patrzę na:

• nazwę producenta (żeby nie rozpadło się po jednej zimie),
• klasę IP minimum IP44 na zewnątrz, a przy bardziej odsłoniętych miejscach IP54 i więcej,
• kierunek świecenia (do góry, w dół, w obie strony).

Lampy stojące, czyli słupki, świetnie się sprawdzają przy krawędziach tarasu albo przy ścieżce prowadzącej do ogrodu. Fajne jest to, że można je ustawić bardziej elastycznie, a czasem nawet przestawić, gdy zmieni się aranżacja. Z kolei oprawy wpuszczane w podłogę dają bardzo subtelne światło. Pomagają zaznaczyć obrys tarasu albo podświetlić schodki.

Oświetlenie tarasu led – taśmy, oprawy punktowe i profile

Jeśli chodzi o nowoczesne oświetlenie tarasu, to ledy grają tu pierwsze skrzypce. Dają:

• małe zużycie prądu,
• sporą swobodę w kształtowaniu światła,
• możliwość zabawy barwą i natężeniem.

Taśmy ledowe w profilach aluminiowych można zamontować:

• pod barierką,
• pod stopniami schodów,
• pod krawędzią zadaszenia.

Dzięki temu światło odbija się od powierzchni i nie wali bezpośrednio w oczy. Oprawy punktowe led w podłodze czy w stopniach świetnie oznaczają komunikację, a przy okazji robią klimat. Warto tylko używać rozwiązań dedykowanych na zewnątrz, z odpowiednią klasą IP i zasilaczem przeznaczonym do pracy w takich warunkach.

Lampy solarne na taras – kiedy mają sens, a kiedy lepiej je odpuścić

Lampy solarne to temat, który często wraca. Kuszą prostotą. Bez kabli, bez kopania, bez elektryka. W praktyce jednak ich jakość bywa bardzo różna.

Moim zdaniem lampy solarne mają sens, gdy:

• traktujesz je jako uzupełnienie, a nie główne oświetlenie tarasu,
• masz taras dobrze nasłoneczniony w ciągu dnia,
• liczysz się z tym, że zimą i w pochmurne dni świecą dużo słabiej.

Z kolei jako główne źródło światła przy stole czy przy wejściu do domu zwykle zawodzą. Tu lepiej postawić na klasyczne zasilanie i sprawdzone rozwiązania. Solar może sobie zostać do dekoracji, zaznaczenia ścieżki czy podświetlenia roślin.

Bezpieczne oświetlenie tarasu – instalacja i parametry techniczne

Przy całym tym kombinowaniu z kinkietami, girlandami i taśmami led trzeba pamiętać o jednym. Taras to wciąż instalacja elektryczna na zewnątrz budynku. Mamy tam wilgoć, deszcz, czasem śnieg, różnice temperatur. Dlatego oświetlenie tarasu musi być nie tylko ładne, ale i bezpieczne.

Jeśli cokolwiek robisz przy okablowaniu, to albo w porozumieniu z elektrykiem, albo naprawdę trzymając się zasad. W praktyce oznacza to dobrze zabezpieczone przewody, odpowiednie puszki hermetyczne, prawidłowo dobrane zabezpieczenia w rozdzielnicy i brak prowizorek typu „przedłużacz przez okno”.

Stopień ochrony IP i odporność opraw na warunki zewnętrzne

Oznaczenie IP to nic innego jak informacja, jak bardzo oprawa jest zabezpieczona przed kurzem i wodą. Im wyższa cyfra, tym lepiej.

• IP20 to praktycznie wnętrze,
• IP44 nadaje się na zadaszone tarasy,
• IP65 i więcej można stosować w miejscach silniej narażonych na deszcz.

Jeżeli oświetlenie tarasu montujesz pod pełnym zadaszeniem, możesz zejść minimalnie niżej, ale i tak warto iść w oprawy przygotowane na pracę na zewnątrz. Słupki ogrodowe i oprawy wpuszczane w podłogę powinny mieć wyższą klasę IP, bo woda będzie do nich docierać częściej.

Zasilanie 230 V czy niskonapięciowe – co wybrać na taras

Mamy dziś dwa główne światy. Klasyczne 230 V oraz instalacje niskonapięciowe, najczęściej 12 V albo 24 V. Każde ma swoje plusy i minusy.

230 V daje:

• łatwiejszy dobór opraw,
• możliwość podłączenia wielu typów lamp,
• mniej kombinacji z zasilaczami.

Niskie napięcie z kolei:

• jest bezpieczniejsze przy ewentualnych uszkodzeniach przewodów,
• świetnie sprawdza się przy systemach ledowych i taśmach,
• pozwala często na łatwiejszą rozbudowę instalacji.

Ja często łączę oba światy. Główne oświetlenie tarasu przy drzwiach i nad stołem robię na 230 V, natomiast dekoracyjne taśmy led i niskie źródła światła w profilach działają na 12 V z zasilaczem schowanym w suchym miejscu.

Sterowanie oświetleniem tarasu – czujniki zmierzchu, czasowe i smart

Sterowanie to taki drobiazg, który potrafi zmienić codzienny komfort. Zamiast biegać wieczorem do rozdzielnicy albo pamiętać, który włącznik od czego jest, lepiej trochę to uporządkować.

Masz kilka opcji:

• klasyczny włącznik dwuklawiszowy w domu, który steruje dwiema strefami,
• czujnik zmierzchu – lampy włączają się automatycznie, gdy robi się ciemno,
• wyłącznik czasowy – światło świeci się przez określony czas,
• system smart – sterowanie z aplikacji, sceny świetlne, ściemnianie.

Jeżeli lubisz technologie, łatwo ci będzie spiąć oświetlenie tarasu z resztą domu. Jeśli nie, wystarczy dobrze przemyślany układ zwykłych włączników i podział na obwody. Najlepiej, gdy strefa jadalni, relaksu i komunikacji mogą działać niezależnie.

Nastrojowe oświetlenie tarasu – pomysły na klimatyczne wieczory

Technikalia technikaliami, ale w pewnym momencie i tak chodzi o klimat. Chcesz usiąść po pracy, zapalić kilka źródeł światła i mieć wrażenie, że jesteś trochę na wakacjach, a nie na drugim końcu salonu. Tutaj oświetlenie tarasu można potraktować bardziej kreatywnie.

Nie trzeba od razu kupować wszystkiego naraz. Czasem wystarczy dołożyć jedną girlandę, dwa lampiony i jedną ciepłą taśmę led, żeby taras zmienił się nie do poznania. Fajne jest też to, że część tych elementów możesz przestawiać między sezonami, szukać ustawień i bawić się światłem.

Girlandy świetlne, lampiony i świece do strefy relaksu

Girlandy z żarówkami w stylu retro to jeden z prostszych patentów. Można je zawiesić między słupkami zadaszenia, nad stołem albo nad balustradą. Ważne, żeby wybrać wersję zewnętrzną, odporną na deszcz.

Lampiony i przenośne lampy:

• świetnie działają na stoliku kawowym,
• można je łatwo przenieść tam, gdzie akurat siedzisz,
• często mają wbudowane akumulatory, więc odpadają kable.

Do tego dochodzą klasyczne świece. Tu trzeba zachować rozsądek, bo ogień na tarasie przy drewnianej podłodze czy zasłonach wymaga pilnowania. Ale przy odpowiedniej uwadze daje niesamowity klimat.

Ciepła barwa światła a przytulny klimat na tarasie

Barwa światła to temat, który wiele osób pomija, a szkoda.

• 2700–3000 K to ciepła barwa, idealna na wieczorne posiedzenia,
• 4000 K to neutralne światło, bardziej techniczne,
• 6000 K i wyżej to chłodne, „biurowe” klimaty.

Jeżeli oświetlenie tarasu ma cię relaksować, celowałbym raczej w ciepłe barwy w strefie wypoczynkowej. Neutralne mogą zostać przy wejściu do domu, schodkach czy w strefie technicznej. Mieszanie barw też jest dopuszczalne, byle robić to świadomie.

Jak łączyć oświetlenie tarasu z roślinami i dekoracjami

Rośliny w donicach, krzewy przy tarasie, pnącza na ścianie. Wszystko to aż się prosi o delikatne podświetlenie.

Można to ogarnąć na kilka sposobów:

• małe reflektorki wbijane w ziemię kierujące światło do góry,
• taśmy led w ciepłej barwie schowane za skrzynką z ziołami,
• girlanda poprowadzona między donicami.

Tu oświetlenie tarasu nie tylko daje widoczność, ale też buduje trzeci wymiar. Cienie liści na ścianie, lekko oświetlona kora drzewa, przebłyski wśród traw ozdobnych. To wszystko tworzy efekt, który trudno uzyskać samymi kinkietami.

Oświetlenie tarasu krok po kroku – praktyczne porady dla majsterkowicza

Na koniec lubię wszystko sprowadzić do prostego planu, bo inaczej człowiek kupi pięć różnych lamp, wróci do domu i dalej nie będzie wiedział, od czego zacząć. Skoro to blog dla majsterkowiczów, to pozwolę sobie na taki „roboczy” tryb myślenia.

Pierwszy krok to kartka, długopis i miarka. Drugi to realny przegląd gniazd i możliwości doprowadzenia przewodów. Trzeci to wybór opraw, które da się ze sobą sensownie połączyć i podzielić na strefy. Dopiero na końcu wchodzą detale typu girlandy i dodatki.

Jak rozrysować prosty plan oświetlenia tarasu przed montażem

Plan nie musi wyglądać jak projekt z biura architektonicznego. Wystarczy schemat z góry.

W praktyce robię tak:

1. Rysuję obrys tarasu z drzwiami, schodkami i balustradą.
2. Zaznaczam, gdzie stoi stół, sofa, leżak, grill.
3. Wrysowuję istniejące gniazda i miejsce, gdzie chcę włączyć światło.

Potem dopiero dorysowuję symbole lamp. Jednym kolorem kinkiety, drugim słupki, trzecim taśmy led. Od razu widać, gdzie robi się za jasno, a gdzie coś jeszcze brakuje. Dzięki temu oświetlenie tarasu nie powstaje przypadkiem, tylko jest przemyślane.

Montaż opraw i prowadzenie przewodów na zewnątrz

Tu trzeba już zadziałać z głową. Przewody na zewnątrz powinny być przeznaczone do pracy na zewnątrz, prowadzone w rurkach, peszlach albo w profilach. Puszki hermetyczne, porządnie skręcone złącza, brak gołych kabli „na słowo honoru”.

Jeżeli montujesz kinkiety, ważne jest dobre uszczelnienie przejścia przez elewację. Przy oprawach wpuszczanych w podłogę pamiętaj, że woda i tak tam wejdzie, więc oprawa musi tę wodę wytrzymać. Przy taśmach led schowanych w profilach pod barierką zadbaj o to, żeby profile miały odpływ wody, a taśma była w wersji wodoodpornej.

Oświetlenie tarasu a sąsiedzi – jak nie oślepiać i nie przesadzić ze światłem

Na koniec temat trochę delikatny, ale ważny. Taras jest twój, ale otoczenie już niekoniecznie.

Kilka praktycznych zasad:

• nie kieruj reflektorów bezpośrednio w stronę okien sąsiada,
• unikaj bardzo jasnych naświetlaczy montowanych wysoko,
• jeśli stosujesz czujnik ruchu, ustaw czas świecenia tak, żeby lampa nie świeciła pół nocy przy każdym ruchu gałęzi.

Oświetlenie tarasu może być przyjemne i funkcjonalne, a jednocześnie nie musi zamieniać ogródka w lotnisko. Czasem mniej znaczy więcej i klimatyczna poświata z kilku dobrze ustawionych punktów robi lepszą robotę niż rząd halogenów.

Źródła

Korzystałem z opisów technicznych producentów zewnętrznych opraw oświetleniowych, informacji dotyczących klasy szczelności IP i zastosowań lamp na tarasach, praktycznych poradników dla majsterkowiczów o prowadzeniu instalacji elektrycznych na zewnątrz budynków, materiałów dotyczących doboru barwy światła i natężenia w strefach wypoczynkowych oraz własnych doświadczeń z projektowania i montażu oświetlenia tarasu w różnych warunkach, od małych balkonów po większe tarasy przy domach jednorodzinnych.