Co robimy z trawnikiem na jesień? Jak przygotować go do zimy?
Jesień nie oznacza, że trawnik można zostawić bez opieki aż do wiosny. Najważniejsze przed zimą są regularne usuwanie liści, koszenie do czasu wyraźnego zahamowania wzrostu trawy, ostatnie cięcie na około 4 cm oraz odpowiednie nawożenie. Aerację, wertykulację czy dosiew wykonuje się natomiast tylko wtedy, gdy murawa rzeczywiście ich potrzebuje. Dobrze przygotowany trawnik powinien wejść w zimę czysty, niezbyt wysoki i bez grubej warstwy filcu. Jednocześnie nie należy wykonywać wszystkich zabiegów naraz ani czekać z mocną regeneracją do późnej jesieni. Polskie opracowania dotyczące pielęgnacji trawników wskazują właśnie jesień jako okres grabienia liści, ostatnich koszeń, aeracji oraz nawożenia przygotowującego murawę do zimowania.
Co robimy z trawnikiem na jesień? Najpierw oceń jego stan
Zanim wyciągniesz wertykulator, nawóz albo worek nasion, przejdź po całym trawniku i sprawdź, z jakim problemem naprawdę masz do czynienia. Jesienna pielęgnacja powinna wynikać ze stanu darni, a nie z zasady, że każdego roku trzeba wykonać dokładnie ten sam zestaw zabiegów.
Sprawdź przede wszystkim:
- czy pomiędzy źdźbłami zalega gruba warstwa suchej materii i filcu,
- czy po deszczu woda długo stoi na powierzchni,
- czy gleba jest twarda i mocno ubita,
- czy pojawiły się łyse lub wyraźnie przerzedzone miejsca,
- czy murawę przykrywają opadające liście,
- czy trawa nadal intensywnie rośnie,
- czy latem trawnik dostał dużo nawozu azotowego.
To rozróżnienie jest ważne, ponieważ wertykulacja i aeracja rozwiązują inne problemy. Wertykulacja usuwa głównie filc i obumarłą materię, natomiast aeracja rozluźnia i napowietrza zbitą strefę korzeniową. Victus
| Jeśli widzisz… | Co zrobić jesienią |
|---|---|
| grubą warstwę filcu i suchej trawy | rozważ wertykulację we wczesnej jesieni |
| twardą glebę i zastoiska wody | wykonaj aerację |
| pojedyncze łyse place | rozluźnij ziemię i wykonaj dosiew odpowiednio wcześnie |
| zdrową, równą murawę bez filcu | nie rób wertykulacji tylko „na wszelki wypadek” |
| dużo opadłych liści | regularnie je usuwaj |
| bardzo wysoką trawę | obniżaj wysokość stopniowo podczas kolejnych koszeń |
| mocno zieloną, szybko rosnącą murawę | nie dokładaj jesienią dużej dawki azotu |
Koszenie trawnika jesienią – nie kończ go zbyt wcześnie
Jednym z najczęstszych błędów jest uznanie, że wraz z nadejściem września lub października kosiarkę można już schować. Tymczasem trawa rośnie tak długo, jak pozwalają na to temperatura i pogoda. Dlatego nie ustalaj ostatniego koszenia wyłącznie według daty.
Jesienią odstępy między koszeniami naturalnie się wydłużają. Jeśli jednak murawa nadal wyraźnie przyrasta, trzeba ją skrócić.
Przy ostatnim koszeniu zwykłego trawnika przydomowego można zostawić około 4 cm wysokości. Zbyt niskie cięcie odsłania dolne części roślin i może osłabić murawę. Z kolei pozostawienie bardzo długiej trawy zwiększa ryzyko jej wykładania się pod śniegiem i utrzymywania nadmiernej wilgoci. W polskim opracowaniu Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie właśnie około 4 cm wskazano jako wysokość ostatniego koszenia trawnika rekreacyjnego. msdr.edu.pl
Jeżeli trawa mocno przerosła, nie ścinaj jej za jednym razem bardzo nisko. Lepiej skrócić ją umiarkowanie, a po kilku dniach wykonać kolejne koszenie.
Po ostatnim cięciu usuń pokos. Na zimę nie powinny zostać na murawie grube warstwy skoszonej trawy ani innych resztek roślinnych. Victus
Liście na trawniku trzeba usuwać aż do końca jesieni
Kilka pojedynczych liści nie zrobi trawnikowi krzywdy. Problem zaczyna się wtedy, gdy tworzą mokrą, zwartą warstwę i pozostają na murawie przez wiele dni.
Dlatego grabienie nie jest jednorazową pracą wykonywaną po pierwszym opadzie liści. W ogrodzie z większą liczbą drzew trzeba je powtarzać regularnie aż do zakończenia opadania.
Nie zostawiaj grubej warstwy liści na trawniku na zimę. Ogranicza ona dostęp światła i powietrza, utrzymuje wilgoć oraz tworzy warunki sprzyjające gniciu i chorobom grzybowym. Takie zalecenie znajduje się także w opracowaniu Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie poświęconym właśnie jesiennej pielęgnacji murawy. msdr.edu.pl
Liście można zebrać grabiami wachlarzowymi, odkurzaczem ogrodowym albo kosiarką z koszem, jeśli warstwa jest cienka i sucha. Mokrych, zbitych liści lepiej nie rozdrabniać i nie pozostawiać na powierzchni.
Aeracja czy wertykulacja trawnika jesienią?
Te dwa zabiegi często są traktowane jako obowiązkowy jesienny zestaw. Nie ma jednak powodu wykonywać obu na każdym trawniku.
Kiedy zrobić wertykulację?
Wertykulacja ma sens przede wszystkim wtedy, gdy przy powierzchni gleby powstała wyraźna warstwa filcu, obumarłych źdźbeł albo mchu.
Najlepszym terminem jest późne lato lub wczesna jesień, kiedy trawa nadal aktywnie rośnie i może się zregenerować. Prof. Piotr Domański wskazuje początek września jako typowy termin usuwania grubej warstwy filcu. Zabieg wykonuje się na suchym i wcześniej skoszonym trawniku. Victus
Jeżeli jest już późna, chłodna jesień, murawa rośnie bardzo wolno i zapowiadane są przymrozki, mocną wertykulację lepiej zostawić na kolejny odpowiedni okres.
Kiedy zrobić aerację?
Aeracja pomaga wtedy, gdy problem znajduje się niżej – w glebie.
Rozważ ją przede wszystkim, gdy:
- podłoże jest mocno zbite,
- trawnik jest intensywnie deptany,
- po deszczu woda długo pozostaje na powierzchni,
- murawa słabo reaguje na podlewanie i nawożenie.
Aeracja tworzy w glebie otwory, przez które łatwiej przenikają woda i powietrze. Głębsze napowietrzanie trawnika można wykonywać jesienią, przy czym podłoże powinno być lekko wilgotne, a nie rozmoczone. Victus
Nie wertykuluj zdrowego trawnika tylko dlatego, że nadeszła jesień. Jeżeli darń jest gęsta, filcu jest niewiele, a woda dobrze wsiąka, często wystarczą grabienie, koszenie i nawożenie.
Czy jesienią można jeszcze dosiewać trawę?
Wczesna jesień jest dobrym okresem na naprawę niewielkich ubytków, ponieważ gleba pozostaje nagrzana po lecie, natomiast parowanie jest zwykle mniejsze niż podczas upałów. Jednak termin ma tutaj duże znaczenie.
Nasiona potrzebują czasu na kiełkowanie i wytworzenie młodych roślin przed nadejściem trwałego chłodu. Dlatego dosiew lepiej wykonać na początku jesieni niż odkładać go do listopada.
Przy niewielkim ubytku:
- usuń martwą trawę i luźne resztki,
- lekko spulchnij powierzchnię ziemi,
- wysiej mieszankę możliwie zbliżoną do trawy rosnącej na pozostałej części murawy,
- dociśnij nasiona do podłoża,
- utrzymuj powierzchnię lekko wilgotną do czasu wschodów.
Jeżeli natomiast późna jesień jest już chłodna, a nocami regularnie pojawiają się przymrozki, lepiej zaplanować naprawę większych ubytków na wiosnę niż ryzykować słabe wschody.
Na majsterporady.pl znajduje się już osobny poradnik dotyczący zagęszczania i wyrównywania darni, dlatego nowy wpis nie powinien nadmiernie rozbudowywać tego zagadnienia. Zrób to sam
Jak nawozić trawnik jesienią?
Jesienne nawożenie ma inny cel niż nawożenie wiosenne. Wiosną chodzi przede wszystkim o pobudzenie wzrostu. Przed zimą nie ma potrzeby prowokowania trawy do intensywnego tworzenia świeżych liści.
Dlatego późnym latem i jesienią ogranicza się nawożenie wysokimi dawkami azotu, a większe znaczenie ma odpowiednie zaopatrzenie roślin w potas. Potas uczestniczy między innymi w gospodarce wodnej roślin i ich przygotowaniu do warunków zimowych. Jednocześnie dawki składników powinny wynikać z rzeczywistej potrzeby roślin i gleby, ponieważ nadmierne nawożenie również nie jest korzystne. IUNG
W praktyce najprościej wybrać nawóz oznaczony przez producenta jako jesienny nawóz do trawnika i zastosować go dokładnie według dawkowania z opakowania. Nie ma sensu przeliczać uniwersalnej dawki dla wszystkich produktów, ponieważ poszczególne mieszanki mają różne stężenia składników.
Jeśli gleba nie była badana, nie należy również zakładać automatycznie, że potrzebuje dużej dawki fosforu. Skład nawozu powinien odpowiadać warunkom na konkretnym trawniku.
Nawóz rozsiewaj możliwie równomiernie. Jeżeli producent wymaga podlania po zastosowaniu granulatu, zrób to zgodnie z instrukcją. Natomiast przy długotrwałych intensywnych opadach lepiej przesunąć zabieg, żeby ograniczyć straty składników.
Czego nie robić z trawnikiem tuż przed zimą?
Największy problem jesienią nie polega zwykle na pominięciu jednego zabiegu, lecz na wykonywaniu zbyt wielu prac w niewłaściwym momencie.
Pod koniec sezonu unikaj przede wszystkim:
- bardzo niskiego „golącego” koszenia,
- zostawiania wysokiej i pokładającej się trawy,
- pozostawiania grubej warstwy mokrych liści,
- agresywnej wertykulacji tuż przed mrozami,
- późnego, intensywnego nawożenia azotowego,
- dosiewania dużej powierzchni, gdy trawa nie będzie miała czasu się ukorzenić,
- chodzenia po zamarzniętej murawie bez potrzeby.
Jeżeli jesień jest długa i ciepła, trawnik może wymagać jeszcze jednego lub dwóch koszeń. Jeśli natomiast wzrost całkowicie się zatrzymał, nie trzeba kosić tylko dlatego, że kalendarz wskazuje konkretny tydzień.
Najważniejsze jest więc nie wykonanie jak największej liczby zabiegów, ale pozostawienie przed zimą czystej, umiarkowanie krótkiej i zdrowej murawy.
FAQ
Kiedy ostatni raz kosić trawnik przed zimą?
Nie ma jednej daty dla całej Polski. Koś tak długo, jak trawa wyraźnie rośnie. Ostatnie koszenie wykonaj przed trwałym zahamowaniem wzrostu i pozostaw około 4 cm trawy.
Czy trzeba wertykulować trawnik każdej jesieni?
Nie. Wertykulacja jest potrzebna przede wszystkim wtedy, gdy powstała wyraźna warstwa filcu lub mchu. Zdrowej, przepuszczalnej murawy nie trzeba nacinać profilaktycznie każdego roku.
Czy można zostawić liście na trawniku przez zimę?
Pojedyncze liście nie stanowią problemu, jednak grubej, mokrej warstwy nie należy zostawiać. Zalegające liście sprzyjają utrzymywaniu wilgoci, gniciu trawy i rozwojowi chorób. msdr.edu.pl
Czy jesienią podlewać trawnik?
Tak, jeśli występuje dłuższy okres bez opadów i gleba wyraźnie przesycha. Jesienią potrzeba podlewania zwykle maleje, dlatego nie należy utrzymywać sztywnego letniego harmonogramu. Podlewanie powinno wynikać z wilgotności gleby i pogody. Victus
Czy jesienią można stosować zwykły nawóz do trawnika?
Jeśli jest to preparat z dużą ilością azotu przeznaczony do intensywnego wzrostu wiosennego lub letniego, nie jest najlepszym wyborem na koniec sezonu. Jesienią wybieraj mieszankę opracowaną na ten okres i stosuj ją w dawce podanej przez producenta.
Źródła
- Radkowski A., Radkowska I., „Zabiegi pielęgnacyjne wykonywane na trawniku jesienią”, Uniwersytet Rolniczy w Krakowie, Katedra Łąkarstwa; Instytut Zootechniki PIB.
- Prof. Piotr Domański, „Pielęgnacja trawnika”.
- Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy Instytut Badawczy, „Nawożenie roślin”.
- Materiały dotyczące pielęgnacji terenów zieleni publikowane w serwisie administracji publicznej gov.pl.
